Reuma

Reuma

Wellicht hebben veel werkgevers het nog nooit aan de hand gehad: een werknemer met een handicap of chronische ziekte. Hierdoor hebben ze mogelijk een onvolledig beeld of zelfs geen beeld over wat ze kunnen verwachten wanneer iemand met een handicap binnen hun organisatie actief wordt.
Wij willen u inzicht geven in wat het concreet betekent om iemand in dienst te hebben die reuma heeft. We laten u zien dat ook het arbeidsklimaat zonder al te veel ingrepen ook voor hen te optimaliseren is.

INHOUD

1 Algemene informatie
11 Indeling
12 Diagnose
13 Behandeling
14 Overeenkomstige kenmerken
2. Reuma en de betekenis ervan voor het uitvoeren van werkzaamheden
21 Persoonlijk functioneren
22 Communiceren
23 Uitvoeren van werkzaamheden
24 Mobiliteit
3  De consequenties van reuma voor de werkomgeving
31 Toegankelijkheid van het gebouw
32 Het gebruik van hulpmiddelen en technologie
33 Omgevingsfactoren
34 De werkindeling    17
35 Op het persoonlijke vlak    18
Bronnen    19

1. ALGEMENE INFORMATIE
Er heerst onder de mensen nogal wat verwarring omtrent de term “REUMA”. Dit komt omdat sommige artsen enkel over “reuma” spreken wanneer het om een min of meer ernstige ontstekingsreuma gaat.
In feite kan men onder de noemer reuma plaatsen:
alle ziekten en aandoeningen die pijn en/of misvormingen veroorzaken in de gewrichten, de gewrichtskapsels, de spieren, de pezen, de slijmzakjes en het bot.
Zoals men in het algemeen spreekt over “huidziekten”, “hartziekten”, “longziekten”, enz… kan men ook spreken over “reumatische ziekten”.

1.1 Indeling
Reuma is dus een verzamelnaam voor niet minder dan 200 verschillende ziekten. De reumatische aandoeningen kan men onderverdelen in vier grote groepen:
1.    De ontstekingsreuma’s
2.    De artrosen of slijtagereuma’s
3.    De weke delen reuma’s (de reuma’s buiten de gewrichten)
4.    De reuma’s van het skelet
1.2 Diagnose
Bij een beginnende reumatische aandoening is het van het allergrootste belang zo vlug mogelijk tot een goede diagnose te komen. De behandeling kan dan dadelijk aanvatten.
Bepaalde reumatische aandoeningen kunnen een lichte tot ernstige invaliditeit tot gevolg hebben. Een snel medisch optreden kan deze invaliditeit geheel of gedeeltelijk voorkomen.

1.3 Behandeling
Voor sommige soorten reuma bestaat een genezende behandeling. Bij andere soorten reuma kan de pijn verzacht worden en de ontsteking verminderd of gestopt worden.
De behandeling is afhankelijk van de soort reuma en van de patiënt zelf.
1.3.1 De ontstekingsreuma’s
De ontstekingsreuma’s zijn vooral gelokaliseerd in de gewrichten maar ze treffen ook de pezen. In sommige gevallen treffen ze ook de inwendige organen.
Ze worden aangeduid met de benaming artritis.
De uitgang ‘-itis’ betekent ontsteking (zoals bij appendicitis, gastritis, enz.). Arthron is het Griekse woord voor gewricht. Artritis is dus ontsteking van één of meer gewrichten. Bij een artritis gaat het om een echte ziekte. Meestal zijn er dan ook afwijkingen in het bloed :
–    een verhoogde bloedbezinkingsnelheid;
–    bloedarmoede;
–    ijzertekort;
–    (soms) positieve reumafactoren in het bloed;
–    enzovoort
Bij een ernstige, invaliderende vorm van reuma gaat het meestal om een ontstekingsreuma.
Voor de meeste “artritis”-reuma’s zijn er echter geneesmiddelen voorhanden die, wanneer ze correct worden gebruikt, de ziekte kunnen afremmen en soms zelfs uitdoven.
Kenmerken
Belangrijke kenmerken van ontstekingsreuma zijn o.a.:
–    meestal meer ernstig
–    afwijkingen in het bloed
–    een stabilisatie van de ziekte en zelfs genezing is mogelijk dank zij specifieke geneesmiddelen.
–    een snelle diagnose is van groot belang

Behandeling
De behandeling is afhankelijk van ziektebeeld, bijvoorbeeld:
–    Geneesmiddelen tegen ontsteking;
–    Kinesitherapie en/of beweging;
–    Dieet;
Voorbeelden
Belangrijke ziektebeelden bij ontstekingsreuma zijn o.a.:
–    Reumatoïde artritis (RA)
–    Spondylitis ankylosans (ziekte van Bechterew)
–    Psoriatisch reuma (Psoriatische arthropathie)
–    Jicht
–    Pseudo-Jicht, Chondrocalcinose
–    Lupus (en andere chronische, inflammatoire bindweefsel ziekten)

1.3.2 Artrose of slijtagereuma
De uitgang -ose wijst op sleet of degeneratie – Arthron is het Grieks voor gewricht. Artrose is ‘sleet’ van één of meerdere gewrichten.
Bij artrose is er een “verslijten” van het kraakbeen. Het kraakbeen, het witte, elastische weefsel dat ter hoogte van het gewricht de gewrichtskop en de gewrichtspan bedekt, wordt brozer, dunner en gaat afbrokkelen.
Het botweefsel rondom het gewricht gaat aangroeien, als het ware om het gewricht beter te maken.
Het veroorzaakt zo een harde, benige verdikking van het gewricht.
Bij artrose is er geen ontsteking van het gewrichtsvlies zoals bij artritis. Af en toe zijn er wel lichte ontstekingsreacties ter hoogte van een artrotisch gewricht.
In het bloed komen geen afwijkingen voor. Er bestaat geen “genezende” behandeling voor artrose. Enkel een pijnstillende behandeling.
Vooral de wervelkolom, de heupen en de knieën  kunnen door artrose worden getroffen.
Artrose komt meer voor bij ouder wordende mensen (bij 100 % van de mensen ouder dan 60 jaar vindt men bij een radiografisch onderzoek artrotische afwijkingen, zonder dat die daarom last hoeven te berokkenen).
Ouderen en Jongeren
Tot voor enkele jaren kwam artrose voornamelijk voor bij volwassen, in het bijzonder bij de 50-plussers.
Tegenwoordig zien artsen deze aandoening meer en meer bij jongvolwassenen zoals jonge sporters.
Een aantal factoren kunnen een rol hebben bij de gewrichtsproblemen:
–    Overbelasting van gewrichten door arbeid en/of sport
–    Slechte houding (zitten, staan, stappen, lopen,…)
–    Zwaarlijvigheid
Kenmerken
–    De persoon voelt zich niet ziek.
–    Aangroei van het botweefsel rondom het gewricht.
–    In het bloed komen geen afwijkingen voor.
–    De veranderingen in de gewrichten gebeuren meestal geleidelijk.

Behandeling
–    Verminderen van de spanning op de gewrichten (eventueel gebruik van een wandelstok)
–    Spieren die de gewrichten steunen versterken door kinesitherapie
–    Mensen met overgewicht moeten wat vermageren om de druk op de gewrichten te verminderen
–    Fit en actief blijven, gewrichten oefenen
–    Geneesmiddelen tegen de pijn
–    Nieuwe geneesmiddelen, de zogenaamde viscosupplementen op basis van hyaluronzuur, kunnen verlichting brengen. Met drie à vijf inspuitingen in het gewricht (infiltraties), kan de patiënt gedurende meerdere maanden tot en jaar klachtenvrij zijn. De inspuitingen, geplaatst door een arts-specialist zijn meestal bijna pijnloos. Soms ervaart de patiënt een lichte pijn en wat stijfheid van het gewricht, klachten die meestal binnen de 24 uur verdwijnen.
Voorbeelden

1.3.3 Weke delen reuma
Niet de gewrichten zelf, maar de omgeving van de gewrichten (gewrichtskapsels, spieren, pezen en slijmzakjes) kunnen door reuma worden getroffen: men spreekt dan van een ‘weke delen reuma’.
In het bloed zijn ook hier geen afwijkingen te zien. Enkele specifieke weke-delen reuma’s kunnen wel beschouwd worden als een ziekte zoals polymyalgia reumatica en myositis.
Polymyalgia reumatica is een ernstige aandoening die uitsluitend oudere mensen treft.
Behandeling
De behandeling ervan bestaat vooral uit rust, kinesitherapie en soms een plaatselijke inspuiting.
Voorbeelden
Belangrijke ziektebeelden bij weke delen reuma zijn o.a.:
–    Tenniselleboog
–    Lumbago (lendenverschot)
–    Ischias
–    Pols tunnel syndroom

1.3.4 De reuma’s van het skelet
Een typisch voorbeeld is de osteoporose (botontkalking) die vooral voorkomt op latere leeftijd en vooral vrouwen na de menopauze treft.
Bij de reumatische ziekten van het bot zijn er niet altijd afwijkingen in het bloed.
Vaak bestaan voor deze aandoeningen genezende behandelingen.
Voorbeelden
Belangrijke ziektebeelden bij reuma’s van het bot zijn o.a.:
–    Osteoporose (botontkalking)
–    Hyperostosis vertebralis” (Ziekte van Forestier)
–    Ziekte van Paget

1.4 Overeenkomstige kenmerken
Ondanks het feit dat er zo veel verschillende vormen van reuma bestaan, is er toch sprake van een aantal overeenkomstige kenmerken. Kenmerken van reuma zijn vaak ontstekingen, stijfheid, pijn en vermoeidheid. Het ziekteverloop is in veel gevallen niet exact te voorspellen. De ziekte of aandoening betreft een actief proces, in tegenstelling tot bijvoorbeeld doofheid of blindheid waar we te maken hebben met statische processen. Aan de buitenkant is vaak niet te zien dat iemand een reuma heeft. Sommigen maken gebruik van loophulpmiddelen of een rolstoel.
Mensen met een reuma hebben vaak een beperkte energie. Vaak wordt de beperkte energie uitgelegd als ‘lui’ zijn, dat is dus een duidelijk vooroordeel. Een regelmatig leven is voor mensen met reuma vaak ook noodzakelijk om goed te kunnen functioneren.
Een andere vuistregel: bewegen op een verantwoorde wijze is goed, belasten dient zoveel mogelijk te worden vermeden.
2. REUMA EN DE BETEKENIS ERVAN VOOR HET UITVOEREN VAN WERKZAAMHEDEN
Het hebben van reuma heeft gevolgen voor de uitvoering van werkzaamheden. In het hiernavolgende is een indeling gemaakt in activiteiten die behoren tot de normale werksituatie.
• Persoonlijk functioneren
• Sociaal Functioneren
• Communiceren
• Uitvoeren van werkzaamheden
• Werken op bepaalde tijden
• Mobiliteit
Bij iedere activiteit geven we kort een aantal onderdelen die binnen deze activiteit vallen. Vervolgens geven we aan of deze onderdelen van de werksituatie voor een werknemer die reuma heeft, relevant zijn in relatie tot de gevolgen van de beperking voor de werksituatie. Waar dat mogelijk is, geven we meteen oplossingen die door anderen worden gebruikt en die daarmee ook wellicht voor u interessant zijn.

2.1 Persoonlijk functioneren
Het persoonlijk functioneren heeft in relatie tot de werksituatie voornamelijk betrekking op de volgende aspecten.
• Concentratie en aandacht
• Herinneren
• Inzicht
• Tempo
• Zelfstandigheid en zelfredzaamheid
2.1.1 Is het relevant voor een werknemer?
Ten aanzien van de punten concentratie, aandacht en het vermogen te herinneren is niets mis als je reuma hebt. Het gericht kunnen gebruiken van zintuigen, het aanleren van nieuwe taken, opslaan van nieuwe informatie, het ontwikkelen van vaardigheden en competenties en het nemen van besluiten voor de werknemer met een chronische ziekte is daarom volledig gelijk aan een werknemer zonder reuma.
Voor wat betreft zelfstandigheid en zelfredzaamheid gelden eveneens geen bijzondere omstandigheden.

2.2 Communiceren
Zoals reeds aangegeven zijn de intellectuele vermogens van mensen die reuma hebben niet aangedaan. Met horen, zien, spreken is niets mis.
Met hun vermogen tot samenwerking is ook niets mis. Toch is het onderwerp wel relevant.
De collega’s waarmee de werknemer met reuma samenwerkt moeten er van uitgaan dat piekbelasting vaak niet haalbaar is voor hun collega. Een simpele oplossing hiervoor is een tijdige planning van activiteiten. De werknemer kan dan zelf goed zijn werkzaamheden plannen. Even een uurtje doorwerken tot het af is, behoort namelijk niet tot de mogelijkheden.
De werknemer heeft niet altijd even erge last van zijn reuma.
Soms is de reuma dermate actief dat de medewerker niet kan komen werken of zijn takenpakket niet geheel kan uitvoeren. De zware taken bijvoorbeeld, kunnen niet worden uitgevoerd of het aantal uren dat de werknemer belast kan worden is minder dan normaal. Het belangrijkste is dat de collega’s begrip hiervoor kunnen opbrengen en dat er ruimte is om de werkzaamheden in overleg met de medewerker met reuma te verdelen en naar oplossingen te zoeken. Dit soort aanpassingen gelden vaak maar voor een tijdelijke periode.
In de sociale omgang met collega’s speelt de reuma van de werknemer in principe geen rol. Toch kan het hebben van een dergelijke functionele beperking ergernis opwekken bij collega’s. Er kunnen collega’s zijn die weinig begrip hebben voor de werknemer. Ze reageren misschien soms ongeduldig of geïrriteerd.
2.3 Uitvoeren van werkzaamheden
Een aantal aspecten die erg veel voorkomen:
• Plannen en coördineren van taken
• Taakverdeling en verdeling van energie
• Gebruiken van de handen
• Computer bedienen
• Apparaten bedienen
• Telefoon gebruiken
• Reiken, duwen en trekken van voorwerpen
• Tillen van voorwerpen
• Veranderen van een bepaalde lichaamshouding
• Langdurig zitten tijdens het werk
• Langdurig staan tijdens het werk

2.3.1 Is het relevant voor een werknemer?
Het gebruik en vaardigheden van de handen kan een probleem vormen. Het kan zijn dat de medewerker minder kracht heeft om voorwerpen op te pakken en dat fijne handelingen minder goed of niet goed gaan. Ook het reiken naar een hoger schap (bijvoorbeeld plaatsen van een ordner of boek) kan een probleem vormen, evenals het duwen of trekken van voorwerpen.
Afhankelijk van de werknemer zijn deze activiteiten een meer of minder belangrijk aandachtspunt. In ieder geval is het goed om met de werknemer deze zaken door te spreken en oplossingen te verzinnen.
Er zijn nogal wat simpele oplossingen voor de problemen in de handfunctie, bijvoorbeeld voor het werken op de computer, telefoongebruik en het werken met apparaten.
Bij computergebruik kan worden gedacht aan een ergonomisch gevormd toetsenbord en een ergonomische muis. Ook kan de computer anders ingesteld worden via de functie ‘Toegankelijkheidsopties’ die in standaard computersoftware te vinden is.
Voor de telefoon bestaat er de mogelijkheid om handsfree te bellen of de telefoon kan van grote en soepele druktoetsen voorzien zijn.
Als zwaardere taken feitelijk tot het takenpakket horen van alle collega’s, dus ook de werknemer met reuma, dan kan een verdeling gemaakt worden zodat de zware taken verdeeld worden onder de rest van de werknemers. Andere lichtere taken kan dan meer door de werknemer met reuma worden uitgevoerd. Als de werknemer, vaak tijdelijk, wegens de reuma kampt met minder energie, kan het een oplossing zijn om hem geheel of gedeeltelijk thuis te laten werken. De werknemer kan dan flexibel met de werktijden omgaan. Hoge werkdruk, stress en piekbelasting hebben een negatieve invloed op de reuma van de werknemer. Vermijd dit zo veel mogelijk.
Voor iedereen met reuma is het belangrijk om een regelmatig leven te leiden. Dat betekent het liefst zo regelmatig mogelijke werktijden, eten op vaste tijden, voldoende slaap en zo min mogelijk werkdruk en stress. Ook is het van belang dat er regelmatig pauzes ingelast worden. Bij een regelmatig leven heeft iemand zo min mogelijk last van zijn reuma.
Startproblemen en ochtendstijfheid zijn kenmerken van reuma. Dat wil zeggen dat iemand ’s ochtends meer tijd nodig heeft om op gang te komen. Dit wil ook zeggen dat iemand die een tijdje heeft gezeten, langer tijd nodig heeft om op te staan, en iemand die een tijdje heeft gestaan, langer tijd nodig heeft om te starten met lopen.
Regelmaat in werktijden is belangrijk. Onregelmatige diensten of nachtdiensten zullen niet altijd goed zijn. Dit zal echter per persoon verschillen. Maak hierover afspraken met uw werknemer.
Het is belangrijk dat de werknemer werkt op tijdstippen waarop hij ook efficiënt bezig kan zijn.
Omdat de werknemer zich de ene dag beter voelt dan de andere, is het belangrijk dat de werknemer voor een groot deel zijn eigen tijdsplanning kan maken en de dag kan indelen. Zo kan een werknemer optimaal zijn werkzaamheden afstemmen. Dit betekent dat de werknemer soms een langere pauze moet kunnen nemen of eerder stopt. Maak hierover afspraken.

2.4 Mobiliteit
Veel lopen kan een probleem zijn in die zin, dat het lopen vanwege de gewrichtsklachten moeilijker gaat en daarmee een beperking legt op de afstand en de duur van het lopen. Mocht een medewerker binnen het bedrijf grote afstanden moeten afleggen, dan zijn er loophulpmiddelen die een oplossing kunnen bieden, zoals bijvoorbeeld de ‘eend’. De eend ziet er uit als een step maar is een soort fiets; men zit op het zadel en in plaats van te fietsen maakt men lopende bewegingen. Zo is men dus wél in beweging maar weinig aan het belasten.
Trappenlopen is een belastende activiteit en dient zoveel mogelijk voorkomen te worden.
Bedenk steeds dat de werknemer zelf meestal goed zijn mogelijkheden en beperkingen kan aangeven. Overleg is nodig. Er zitten grote verschillen in functioneren.
3. DE CONSEQUENTIES VAN REUMA VOOR DE WERKOMGEVING
In een goed aangepaste omgeving wordt een handicap volkomen anders ervaren dan in een slecht aangepaste omgeving. De mate van iemands handicap wordt in sterke mate bepaald door de omstandigheden en dus ook de werkomgeving. Als u een werknemer die reuma heeft in dienst heeft of neemt, kunt u daar op inspelen door met een aantal aspecten rekeningen te houden.
We noemen de meest belangrijke:
• Toegankelijkheid van het gebouw;
• Het gebruik van hulpmiddelen en technologie;
• Omgevingsfactoren;

3.1 Toegankelijkheid van het gebouw
De toegankelijkheid van de werkomgeving voor de werknemers kan in brede zin worden opgevat.
Voor werknemers met reuma kan het essentieel zijn dat er een ruimte is waar ze zich even kunnen terugtrekken om te rusten. Vaak is heel even rusten weer voldoende om vervolgens weer efficiënt verder te werken. Deze rustkamer heeft een bed en kan goed donker worden gemaakt. De kamer moet niet dicht bij ruimtes liggen waar veel lawaai is.
Indien een werknemer met reuma veelvuldig gebruik moet maken van de trap, dan kan dit problemen opleveren.
Een lift zou een oplossing kunnen bieden. Er kan ook een oplossing gezocht worden in het dusdanig verplaatsen van de werkzaamheden dat de werknemer geen gebruik meer hoeft te maken van de trap.
Een werknemer met reuma kan er baat bij hebben dat het toilet op de werkplek voorzien is van een verhoogde toiletpot en enkele handgrepen
3.2 Het gebruik van hulpmiddelen en technologie
Hulpmiddelen en technologie zijn relevant voor mensen die reuma hebben. Dit wil niet zeggen dat ze grootverbruikers van hulpmiddelen zijn. De hulpmiddelen gaan vaak jaren mee.
Normaal gesproken worden alle hulpmiddelen die noodzakelijk zijn in het kader van het werk vergoed.
Denkt u bij hulpmiddelen aan verstelbare tafels en bureaus waardoor de werknemer de mogelijkheid heeft om afwisselend staand en zittend werk te doen?
Veel werkzaamheden behelzen computerwerkzaamheden. Elke computer heeft een knop met “Toegankelijkheidsopties”, die vindt u in het configuratiescherm. Het is van belang deze opties eerst in overleg met de werknemer te bekijken. Wellicht kunt u met een aantal simpele handelingen het werk verlichten en voorkomt u dat er allerlei aanpassingen dienen te worden aangeschaft.
Ook ergonomische toetsenborden bestaan. Zo bestaan er nog veel meer aanpassingen voor mensen met reuma
3.3 Omgevingsfactoren
Werknemers voeren hun werkzaamheden uit in een bepaalde werkomgeving en kunnen door deze omgeving worden beïnvloed in de uitvoering van hun werk. Denk daarbij aan de volgende elementen.
• Temperatuur
• Vochtigheidsgraad
• Seizoensinvloeden
• Lichtsterkte
• Geluidssterkte
• Trillingen
Voor werknemers die reuma hebben, is het essentieel dat zij in een bepaald binnenklimaat werken. Werknemers met reuma zijn vaak gevoelig voor koude, tocht en vocht. Het is belangrijk om het binnenklimaat van de werkomgeving constant te houden en niet in een tochtige en vochtige omgeving te werken.
De meest belangrijke en relevante vraag is de volgende:
Is het feit dat de sollicitant reuma heeft op zich relevant voor de functie?
Indien dit het geval is, kunnen de volgende punten u wellicht helpen om een beeld te krijgen op welke punten hulpmiddelen, aanpassingen of voorzieningen nodig zijn.
• Kan de kandidaat zelf aangeven welke hulpmiddelen, aanpassingen of voorzieningen nodig zijn voor de beoogde functie?
• Kan de kandidaat zelf goed aangeven waar mogelijkheden en beperkingen liggen voor een goede afwisseling van belasting en belastbaarheid?
3.4 De werkindeling
Voor wat betreft de werkindeling, gelden de volgende aandachtspunten.
• Is het werk volgens u met planning, werkindeling en flexibele werktijden te organiseren?
• Laat de functie het toe een aangepaste tijdindeling te maken, waarbij na enkele uren werken van houding wordt veranderd?
• Is het denkbaar om deels thuis te werken?
• Is een verschuiving van het takenpakket mogelijk indien enkele zware werkzaamheden hiertoe behoren?
• Zijn aanpassingen voor handgebruik noodzakelijk?
• Zijn in hoogte verstelbare tafels en/of stoelen
• Dienen grote afstanden te worden overbrugd?
• Dient de werknemer veel gebruik te maken van trappen?
• Maken nacht- of wisseldiensten deel uit van het takenpakket?
• Zijn er aanpassingen nodig vanwege mogelijke last van koude, tocht of wisselingen daarin?
3.5 Op het persoonlijke vlak
De aandachtspunten op het persoonlijk vlak hebben voornamelijk betrekking op de voorzieningen die nodig zijn om de kandidaat gewoon te laten functioneren op de werkplek.
De volgende vragen kunt u wellicht stellen om een eerste beeld te krijgen van de persoonlijke verzorging van de kandidaat.
• Is een rustkamer wenselijk?
• Is een toilet met verhoogde toiletpot en handgrepen noodzakelijk?

BRONNEN
http://www.reumaliga.be
iRv Kenniscentrum voor Revalidatie en Handicap (2006) Een werknemer die reuma heeft Hoensbroek, Nederland.
http://www.werkenmeteenbeperking.nl/download_werkgevers.php – Brochure Reuma

2 Reacties to “Reuma”

  1. Anoniem november 26, 2015 bij 8:41 pm #

    Allemaal goed en wel, maar utopisch. Welke werkgever doet dit nu. Er staan genoeg andere potentiële werknemers in de rij die deze maatregelen niet nodig hebben. Geloof me. Ik heb hier ervaring mee!

  2. Wes april 18, 2016 bij 10:52 am #

    Er zijn al geen jobs voor gezonde mensen laat staan voor mensen die ziek zijn.
    Deze regering is mensonwaardig in haar visie en dient opgedoekt te worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: