Parkinson

Parkinson

Met dit document willen we een aanzet geven om de effectieve tewerkstelling van personen met de ziekte van Parkinson te optimaliseren. Vergeet echter niet dat aanpassingen of afspraken steeds geval per geval moeten bekeken worden, rekening houdend met de individuele noden en beperkingen van elke werknemer.

INHOUD

1 Wat is de ziekte van Parkinson?

2 Wat zijn de symptomen van de ziekte van Parkinson?

3 Wat zijn de oorzaken van de ziekte van Parkinson?

4 Hoe wordt de ziekte van Parkinson behandeld?

5 Mogelijke aanpassingen en oplossingen

6 Bijzondere tewerkstellingsondersteunende maatregelen VDAB: BTOM

7 Situaties en oplossingen

1 Wat is de ziekte van Parkinson?

De ziekte van Parkinson is een chronische, progressieve aandoening van het centrale zenuwstelsel. Parkinson is het directe gevolg van het verlies van cellen in dat gedeelte van de hersenen dat “substantia nigra” wordt genoemd. Deze cellen produceren dopamine, de stof die verantwoordelijk is voor het doorgeven van signalen in de hersenen. Het verlies van of tekort aan dopamine veroorzaakt op hol geslagen zenuwcellen in de hersenen waardoor men niet of heel slecht op een normale manier kan bewegen.

2 Wat zijn de symptomen van de ziekte van Parkinson?

Symptomen van de ziekte van Parkinson, die geleidelijk aan in ernst toenemen, zijn trillen en/of beven, evenwichtsstoornissen en een algemeen trager bewegen. Mensen met Parkinson hebben uiteindelijk ook problemen met lopen, praten, het uitvoeren van eenvoudige handelingen,…  Het verloop van de ziekte van Parkinson kan van persoon tot persoon aanzienlijk verschillen. Sommige mensen hebben relatief weinig problemen voor een lange periode, terwijl anderen op enkele jaren tijd zelfs volledig rolstoelafhankelijk kunnen worden.

In België lijden zo’n 30.000 mensen aan de ziekte van Parkinson. Hoewel de aandoening meestal na de leeftijd van 65 voorkomt, wordt bij 15% van de mensen met Parkinson de diagnose voor de leeftijd van 50 gesteld. De ziekte van Parkinson treft zowel mannen als vrouwen in vrijwel gelijke aantallen. Het toont geen sociale, etnische, economische of geografische grenzen. Bekende mensen met Parkinson zijn de acteur Michael J. Fox en bokser Mohammed Ali.

3 Wat zijn de oorzaken van de ziekte van Parkinson?

Wetenschappers hebben nog steeds geen exacte oorzaak van de ziekte van Parkinson gevonden. De meeste geloven dat het een combinatie is van genetische en omgevingsfactoren.

4 Hoe wordt de ziekte van Parkinson behandeld?

Er zijn een aantal effectieve medicijnen die de symptomen van de ziekte van Parkinson verlichten. De meeste symptomen worden veroorzaakt door een gebrek aan dopamine. De meest gebruikte geneesmiddelen vervangen of bootsen dopamine na. Hierdoor vermindert het trillen en beven. Het vermindert ook stijfheid en traagheid in handelingen. Verschillende nieuwe geneesmiddelen worden nog onderzocht.

5 Mogelijke aanpassingen en oplossingen

Mensen met Parkinson kunnen sommige van de beperkingen hieronder besproken ervaren, maar zelden komen ze allemaal voor. Ook de mate waarin een beperking voorkomt verschilt van individu tot individu. Wees ervan bewust dat heel wat mensen met Parkinson geen of slechts minimale specifieke aanpassingen nodig zullen hebben om hun werk goed uit te voeren.

De aangehaalde aanpassingen zijn ook slechts een greep uit de mogelijkheden. Tal van andere oplossingen zijn zeker mogelijk.

CHECKLIST

 1 Welke beperkingen ervaart de werknemer zelf?

2 Welke invloed hebben deze beperkingen op de prestaties van de werknemer?

3 Welke specifieke taken binnen de functie zijn als gevolg van deze beperkingen moeilijk?

4 Welke oplossingen zijn beschikbaar om deze problemen te verminderen of weg te werken? Zijn alle mogelijke pistes onderzocht om oplossingen te vinden?

5 Kan de werknemer zelf informatie verstrekken over mogelijke oplossingen?

6 Eenmaal er oplossingen gevonden zijn, worden deze dan op geregelde tijd geëvalueerd op hun effectiviteit? Kan er voorbereidend overleg zijn om te bepalen welke oplossingen mogelijk zijn?

 

Op vlak van de fijne motoriek:

•    Zorg voor een ergonomische werkplekinrichting

•    Zorg voor armondersteuning

•    Zorg voor aangepaste computer en computerbenodigdheden (toetsenbord, printer,….)

•    Zorg voor een aangepaste telefoon (bijvoorbeeld grote druktoetsen of met spraakherkenning)

•    Zorg voor grijphulpmiddelen

•    Zorg voor een paginadraaier en boekhouder

Op vlak van de grove motoriek:

•    Beperk verplaatsingen in het bedrijf of zorg voor een scooter of een ander hulpmiddel om zich te verplaatsen

•    Zorg voor parkeerplaatsen voor werknemers met een handicap dicht bij de werkvloer

•    Zorg ervoor dat de gebouwen toegankelijk zijn

•    Installeer automatische deuropeners

Op vlak van uithoudingsvermogen:

•    Laat de werknemer zo weinig mogelijk zware lichamelijke inspanningen doen

•    Vermijd stress op het werk

•    Sta meerdere pauzes toe, weg van de werkplek

•    Laat een flexibel werkschema toe

•    Wees ook flexibel met de verlofregeling

•    Laat thuiswerk toe

•    Zorg ervoor dat werkmaterialen binnen handbereik zijn

Op vlak van spreken:

•    Zorg voor stemversterking

•    Maak gebruik van schriftelijke communicatie via e-mail, fax,…

•    Herverdeel de taken zodat er weinig moet gesproken worden

•    Sta meerdere pauzes toe

Behandelingen en therapieën:

•    Laat een flexibel werkschema toe

•    Wees ook flexibel met de verlofregeling

•    Laat de werknemer op eigen tempo werken

•    Laat thuiswerk toe

•    Laat deeltijds of halftijds werk toe

Op vlak van depressie en angst:

•    Verminder afleiding op de werkvloer

•    Geef to do lijsten en schriftelijke instructies

•    Herinner de werknemer meermaals aan deadlines, afspraken en vergaderingen

•    Wees flexibel met de werkuren zodat de werknemer therapie kan volgen

•    Wees duidelijk wat betreft verwachtingen en op te nemen verantwoordelijkheden

•    Sta pauzes toe om met stress te kunnen omgaan    Anticipeer op mogelijke problemen en neem preventieve maatregelen

•    Sta toe dat de werknemer tijdens het werk naar de dokter, therapeut, steunfiguur telefoneert

Op vlak van geheugen:

•    Geef schriftelijke instructies bij het werk

•    Werk met duidelijke structuren

•    Maak duidelijk onderscheid tussen hoofd- en bijtaken

•    Laat flexibele werktijden toe

•    Sta meerdere pauzes toe

•    Verminder afleiding en stress

•    Geef hulpmiddelen, zoals planners, werkschema’s of organisatoren

•    Laat de werknemer op eigen tempo werken

Op vlak van activiteiten dagelijks leven:

•    Laat het gebruik van een persoonlijk assistent toe op het werk

•    Laat een hulphond of ander hulpdier toe op het werk

•    Zorg ervoor dat alles fysiek toegankelijk is

•    Zorg voor een toegankelijk toilet dicht bij de werkplek van de werknemer

•    Laat langere rustpauzes voor persoonlijke verzorging toe

•    Laat gespecialiseerde diensten toe voor verzorging van de werknemer in het bedrijf

6 Bijzondere tewerkstellingsondersteunende maatregelen VDAB: BTOM

Parkinson beperkt het functioneren van een persoon. Mensen met Parkinson die aanzienlijk beperkt zijn in het algemeen dagelijks leven zullen ook problemen op de werkvloer hebben. We kunnen dus spreken van een arbeidshandicap.

Als bij een persoon Parkinson wordt gediagnosticeerd door een neuroloog of een internist, dan komt deze persoon niet alleen in aanmerking voor de VOP maar ook voor een tewerkstelling in een beschutte werkplaats (code: G20).

Personen met deze diagnose zullen hoogstwaarschijnlijk op de werkvloer grote moeilijkheden ondervinden waardoor zij ook recht hebben op arbeidsgereedschap en arbeidspostaanpassing indien ze minimum 7 punten hebben voor de integratietegemoetkoming hebben of als ze een rolstoel gebruiken (rolstoelafhankelijkheid, gediagnosticeerd door artsspecialist ,code: Z993).

7 Situaties en oplossingen

Een secretaresse met de ziekte van Parkinson had problemen met het typen op een toetsenbord, het schrijven en het lezen van papieren handleidingen omwille van trillende handen. Door middel van een aangepast toetsenbord met toetsenblokkering, een armsteun om te typen en een paginadraaier werden deze problemen zo goed als weggewerkt.

Een opvoeder met Parkinson in een jongerenvoorziening was door het stresserende werk vlug vermoeid. De werkgever zorgde voor een aparte rustruimte met een bed, waar de werknemer zijn pauzes kon nemen.

Een archivaris met de ziekte van Parkinson kon door de ziekte de fysieke eisen van de job niet meer aan. De verplaatsingen in het archief werden te zwaar, het dragen van dossiers ging niet meer,…. De werkgever zorgde voor een scooter met mandje en een kruk.

Een technicus met de ziekte van Parkinson had moeite met zich te concentreren.  De ploegbaas van de werknemer gaf schriftelijke instructies. De werknemer mocht ook langere pauzes nemen in een aparte ruimte. Ook kreeg de werknemer een werkplaats dat door panelen was afgeschermd om zo afleiding te verminderen.

Een medewerker van een klantendienst had problemen met het hanteren van zijn computermuis door Parkinson. Met een trackball, een aangepast computermuis die er uitziet als een bal, waren de problemen van de baan.

Een personeelschef met Parkinson heeft grote moeilijkheden om zelfstandig gebruik te maken van het toilet. Haar werkgever staat toe dat zij haar persoonlijk assistent mee naar het werk neemt om haar hier bij te helpen. De persoonlijk assistent draagt ook haar dossiers van de ene ruimte naar de andere, opent deuren, ……

Een webdesigner moet omwille van Parkinson gebruik maken van een rolstoel. Deze werknemer verplaatst zich met het openbaar vervoer naar het werk maar moet zichzelf nog een eindje met de elektronische rolstoel verplaatsen. Tijdens de winterperiode kan het enorm glad zijn op de baan wat erg gevaarlijk is. Ook de koude doet geen goed. De werkgever staat voor deze periode thuiswerk toe.

BRONNEN

Job Accommodation Network, http://www.jan.wvu.edu

logo steunpunt hoge resolutie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: