NAH

Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Met dit document willen we een aanzet geven om de effectieve tewerkstelling van personen met NAH te optimaliseren. Vergeet echter niet dat aanpassingen of afspraken steeds geval per geval moeten bekeken worden, rekening houdend met de individuele noden en beperkingen van elke werknemer.

1. Wat is een niet-aangeboren hersenletsel ?

NAH is de schade aan de hersenen veroorzaakt door een trauma aan het hoofd. Enkele oorzaken kunnen zijn:

•    Verkeersongeval
•    Klap tegen het hoofd
•    Geweld (kogel, mes, knuppel, …)
•    Bacterie of virusinfectie
•    Herseninfarct
•    Hersentumor
•    MS
•    Parkinson
•    Na zuurstofgebrek door een hartstilstand, verdrinking of verstikking

Auto-ongevallen zijn de belangrijkste oorzaak van NAH bij mensen jonger dan 75.

Een hersenschudding is de meest voorkomende vorm van NAH bij minderjarigen. Een hersenschudding kan soms resulteren in een kort verlies van bewustzijn en kan symptomen geven zoals hoofdpijn, verwardheid en braken. Er kunnen problemen met spraak, geheugen, aandacht en verwerkingssnelheid.

Een schedelfractuur (schedelbreuk) treedt op wanneer de schedel scheuren of breuken vertoont. Er kunnen zich letsels voordoen als delen van de gebroken schedel druk uitoefenen op de hersenen.

Een  hematoom is een bloedopstapeling in de hersenen. Hierdoor kan er ook een ongewenste druk op de hersenen ontstaan die eventueel blijvende gevolgen kunnen hebben.

2. Wat zijn de symptomen van NAH?

Niet elk NAH is even erg. Er zijn verschillende niveaus te onderscheiden (mild, matig of ernstige).

Milde NAH: Symptomen zoals hoofdpijn, verwarring, duizeligheid, wazig zien of vermoeide ogen, oorsuizen, slechte smaak in de mond, vermoeidheid, een verandering in het slaappatroon, stemmingswisselingen en problemen met het geheugen, concentratie, aandacht of denken.

Een matige of ernstige NAH: Naast een blijvende of verergerende hoofdpijn kan er sprake zijn van misselijkheid, stuiptrekkingen of epileptische aanvallen, onduidelijke spraak, zwakte of gevoelloosheid in de armen of benen, verlamming, verlies van coördinatie, toegenomen verwardheid, rusteloosheid of agitatie.

De meeste moeilijkheden op de werkplek zijn het gevolg van cognitieve functionele beperkingen, zoals herinneren, organiseren, leren en plannen. Daarnaast kunnen er ook zware fysieke gevolgen zijn.

3. Mogelijke aanpassingen en oplossingen

Mensen met NAH kunnen sommige van de beperkingen hieronder besproken ervaren, maar zelden komen ze allemaal voor. Ook de mate waarin een beperking voorkomt verschilt van individu tot individu. Wees ervan bewust dat heel wat mensen met NAH geen of slechts minimale specifieke aanpassingen nodig zullen hebben om hun werk goed uit te voeren.

De aangehaalde aanpassingen zijn ook slechts een greep uit de mogelijkheden. Tal van andere oplossingen zijn zeker mogelijk.

Checklist:

1. Welke beperkingen ervaart  de werknemer met NAH zelf?
2. Welke invloed hebben deze beperkingen op de prestaties van de werknemer?
3. Welke specifieke taken binnen de functie zijn als gevolg van deze beperkingen moeilijk?
4. Welke oplossingen zijn beschikbaar om deze problemen te verminderen of weg te werken?  Zijn alle mogelijke pistes onderzocht om oplossingen te vinden?
5. Kan de werknemer zelf informatie verstrekken over mogelijke oplossingen?
6. Eenmaal er oplossingen gevonden zijn, worden deze dan op geregelde tijd geëvalueerd op hun effectiviteit? Kan er voorbereidend overleg zijn om te bepalen welke oplossingen mogelijk zijn?

Lichamelijke beperkingen:

•    Installeer hellende vlakken en leuningen voor een optimale toegankelijkheid
•    Voorzie een aangepaste parkeerplaats dicht bij de ingang
•    Zorg in het bedrijf voor een  toegankelijke – met zo min mogelijk hindernissen en drempels – weg naar de werkplek
•    Maak gebruik van de mogelijkheden tot arbeidspostaanpassing door het aanvragen bij de VDAB van specifieke hulpmiddelen die het werk kunnen vergemakkelijken (neem zeker een kijkje op http://www.vlibank.be).

Oogproblemen:

•    Voorzie een voldoende groot lettertype bij schriftelijke informatie
•    Vermijd fluorescerende lampen
•    Check met de betrokkene welke lichtbron ideaal voor hem/haar is
•    Maak optimaal gebruik van natuurlijke verlichting
•    Zorg voor PC-schermen met zo min mogelijk reflectie

Weerstandsvermogen:

•    Voorzie een  flexibele werkplanning, laat betrokkene toe om langere pauzes te nemen of frequenter pauzes te nemen. Bespreek op voorhand hoe dit rendementsverlies opgevangen kan worden (collega’s, …)
•    Voorzie meer tijd om de werknemer nieuwe verantwoordelijkheden/taken aan te leren
•    Maak gebruik van de BTOM (VOP en arbeidspostaanpassing) en overweeg om professionele jobcoaches te betrekken bij de (her)inschakeling van de werknemer. (http://www.ucbo.be/doelgroep/nah.html)
•    Laat de werknemer toe om thuiswerk te doen
•    Bekijk de mogelijkheden van een deeltijdse job voor betrokkene

Concentratie:

•    Zorg voor zo weinig mogelijk afleiding op de werkplek
•    Voorzie eventueel een individuele werkplek (eigen bureau)
•    Laat de werknemer toe om  rustgevende muziek op de werkplek af te spelen eventueel met gebruik van een hoofdtelefoon
•    Verhoog de natuurlijke verlichting
•    Verminder rommel op de werkplek
•    Plan duidelijk de perioden waarin niet gepauzeerd kan worden
•    Deel grote opdrachten op in kleinere taken en stappen

Werkorganisatie en deadlines:

•    Maak dagelijkse takenlijsten waarop de werknemer items kan afvinken als ze voltooid zijn
•    Visualiseer met behulp van  meerdere kalenders  vergaderingen en deadlines
•    Herinner de medewerker aan belangrijke afspraken via memo’s of per e-mail
•    Gebruik een ‘timer’ (bvb klokje met alarm op pc, of ‘functie herinnering’ in agenda op pc) om zodoende duidelijk de tijd te bepalen dat er aan een (deel)opdracht moet gewerkt worden
•    Verwerk de opdrachten in een checklist
•    Voorzie een ‘elektronische organizer’ en voorzie training om deze efficiënt te gebruiken
•    Verdeel grote opdrachten in kleinere taken en stappen
•    Wijs een mentor aan om de werknemer te helpen bij het bepalen van doelen en in functie van een dagelijkse begeleiding
•    Voorzie een wekelijks overleg met de directie, manager of mentor om te bepalen of de gestelde doelen worden gehaald

Geheugen:

•    Laat de werknemer toe om vergaderingen of gesprekken op te nemen (voicerecorder)
•    Zorg voor schriftelijke notulen van elke vergadering
•    Maak optimaal gebruik notebooks, agenda’s, of post-its om opdrachten door te geven
•    Voorzie steeds schriftelijke instructies naast de mondelinge instructies
•    Voorzie checklists en gebruik kleurcodering om objecten te identificeren
•    Voorzie schriftelijke instructies dicht bij de vaak gebruikte apparatuur

Probleem oplossend vermogen:

•    Visualiseer probleemoplossende technieken in stroomdiagrammen
•    Herstructureer eventueel de opdracht waarbij enkel de essentiële taken behouden blijven
•    Voorzie een mentor of aanspreekpersoon waar betrokken werknemer steeds met z’n vragen terecht kan

Efficiënt werken:

•    Geef positieve feedback
•    Voorzie steeds schriftelijke instructies en werkafspraken
•    Zorg voor heldere verwachtingen en bepaal duidelijk de  gevolgen indien er niet voldaan wordt aan deze verwachtingen.
•    Zorg voor een open communicatie over het functioneren (ook met managers en leidinggevenden)
•    Voorzie uitgeschreven doelstellingen op korte en lange termijn
•    Vaststelling geschreven lange termijn en korte termijn doelen
•    Ontwikkel een procedure ter beoordeling van de doeltreffendheid van de toegepaste aanpassingen voor de werknemer met NAH

Omgaan met stress en emoties:

•    Geef positieve feedback
•    Voorzie ook opleiding of informatie voor collega’s en leidinggevenden
•    Laat de werknemer toe om pauzes te nemen als onderdeel van een stress management plan.
•    Zorg voor een flexibele verlof/compensatieregeling in functie van de problemen door NAH
•    Hanteer flexibele werktijden en/of sta thuiswerk toe.
•    Voorzie indien nodig een deeltijds werkschema

Omgaan met veranderingen:

•    Wees je ervan bewust dat veranderingen op de werkplek (zowel organisatie van de werkplek als verandering van collega’s of leidinggevenden) moeilijk kunnen zijn voor een werknemer met NAH.
•    Zorg voor wekelijks of maandelijks overleg om problemen op de werkplek bespreekbaar te stellen.

4. Bijzondere tewerkstellingsondersteunende maatregelen VDAB: BTOM

Heel wat personen met NAH hebben een indicatie van arbeidshandicap. Hierdoor hebben mensen met gehoorverlies recht op ondersteuning van GTB en hebben ze recht op een opleiding bij een GOB.

Werknemers met NAH kunnen onder bepaalde voorwaarden een aanpassing arbeidsomgeving (aanpassing arbeidspost, aangepast arbeidsgereedschap, aangepaste arbeidskledij), (verhoogde) VOP en toegang tot beschutte werkplaats verkrijgen van de VDAB:

BRONNEN

Job Accommodation Network, http://www.jan.wvu.edu
http://www.werkenmeteenbeperking.nl/download_werkgevers.php – Brochure NAH

Van Vaerenberghstraat 6  2600 Antwerpen-Berchem
tel.: 03-609 54 49 Fax: 03-609 54 41
info@handicapenarbeid.be

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: