Gehoorverlies

Gehoorverlies

Met dit document willen we een aanzet geven om de effectieve tewerkstelling van personen met gehoorverlies
te optimaliseren. Vergeet echter niet dat aanpassingen of afspraken steeds geval per geval moeten bekeken worden, rekening houdend met de individuele noden en beperkingen van elke werknemer.

1. Wat is gehoorverlies?

Gehoorverlies is een vermindering van vermogen om te horen en kan plots, geleidelijk aan of bij de geboorte ontstaan. Afhankelijk van de oorzaak, kan gehoorverlies variëren van mild tot ernstig. Het kan zowel tijdelijk als blijvend zijn. Volgens een onderzoek in 2003 heeft iets meer dan 1/5 de van bevolking in Vlaanderen een hoorstoornis. Elk jaar wordt 1/1000 kinderen doof geboren.

Er zijn drie types van gehoorverlies: geleidend, perceptief en gemengd gehoorverlies.

Geleidend gehoorverlies

Geleidend gehoorverlies vindt haar oorzaak in de beenderen van het oor, het trommelvlies of de membranen die geluid geleiden naar het binnenoor. De gevolgen van geleidend gehoorverlies zijn dat het geluid slecht of  niet wordt geleid, een vermindering van het geluidsniveau en moeilijkheden om zachte geluiden te horen. Geleidend gehoorverlies kan worden veroorzaakt door vochtophoping na een verkoudheid, allergieën, oorontstekingen en goedaardige tumoren.

Perceptief gehoorverlies

Perceptief gehoorverlies vindt haar oorzaak in de zenuwen die boodschappen overbrengen van het binnenoor naar de hersenen. De gevolgen van perceptief gehoorverlies zijn een vermindering van het geluidsniveau, moeilijkheden om zwakke geluiden te horen en moeilijkheden om helder te horen en spraak te begrijpen. Perceptief gehoorverlies kan worden veroorzaakt door blootstelling aan lawaai, een hoofdtrauma, virussen, tumoren, een geboorteletsel, geneesmiddelen die giftig zijn voor het menselijk gehoorsysteem en genetische syndromen.

Gemengd gehoorverlies

Gemengd gehoorverlies is een combinatie van geleidend en perceptief gehoorverlies. Er is zowel schade aan het buiten- en/of middenoor als aan het binnenoor en/of de gehoorzenuw.

2. Wat betekent het om een mild, matig, ernstig of zeer ernstig gehoorverlies hebben?

De mate van gehoorverlies wordt bepaald door het meten van gehoordrempel.

Gehoordrempels verwijzen naar de niveaus in decibel (dB) waarbij een signaal in normale omstandigheden nauwelijks gehoord wordt.

Een mild gehoorverlies is een verlies tussen 26 en 40 dB. Wat moeilijk kan zijn: zachte stemmen, sprekers op een afstand en het begrijpen van een gesprek in een rumoerige omgeving.

Een matig gehoorverlies is een verlies tussen 41 en 55 dB en bij een matig tot ernstig gehoorverlies tussen 56 en 70 dB. Hier kan het voeren van een gesprek zelfs in stille omgevingen moeilijk zijn en moet de gesprekspartner luid spreken om verstaanbaar te zijn voor de persoon met gehoorverlies.

Een ernstig gehoorverlies is een verlies tussen 71 en 90 dB. Hier is horen moeilijk in alle situaties. Een persoon met een zeer ernstig gehoorverlies op meer dan 91 dB, kan niet horen. Zelfs geen luide spraak of geluiden. In dit geval wordt het horen niet gebruikt als belangrijkste methode voor het verwerken van informatie of om te communiceren.

3. Kan gehoorverlies behandeld of gecorrigeerd worden?

Geleidend gehoorverlies kan vaak medisch of chirurgisch gecorrigeerd worden. Perceptief gehoorverlies is een permanent verlies en kan niet gecorrigeerd worden. Sommige mensen hebben baat bij het gebruik van een hoorapparaat en andere hulpmiddelen. Maar bij ernstig gehoorverlies helpen hoorapparaten en de meeste hulpmiddelen niet om geluiden van elkaar te kunnen onderscheiden en spraak te kunnen begrijpen.

Voor sommige mensen kan een cochleair implantaat een goed hulpmiddel zijn. Een cochleair implantaat is een apparaat dat door een operatie wordt geïmplanteerd in het slakkenhuis (cochlea). Hierdoor kan de persoon met gehoorverlies klanken horen door middel van een magneet dat in verbinding staat met een kleine computer die aan het lichaam bevestigd is.

4. Mogelijke aanpassingen en oplossingen

Mensen met gehoorverlies kunnen sommige van de beperkingen hieronder besproken ervaren, maar zelden komen ze allemaal voor. Ook de mate waarin een beperking voorkomt verschilt van individu tot individu. Wees ervan bewust dat heel wat mensen met gehoorverlies geen of slechts minimale specifieke aanpassingen nodig zullen hebben om hun werk goed uit te voeren.

De aangehaalde aanpassingen zijn ook slechts een greep uit de mogelijkheden. Tal van andere oplossingen zijn zeker mogelijk.

Checklist:

1.  Welke beperkingen ervaart de werknemer met gehoorverlies zelf?
2.  Welke invloed hebben deze beperkingen op de prestaties van de werknemer?
3.  Welke specifieke taken binnen de functie zijn als gevolg van deze beperkingen moeilijk?
4.  Welke oplossingen zijn beschikbaar om deze problemen te verminderen of weg te werken?  Zijn alle mogelijke pistes onderzocht om oplossingen te vinden?
5.  Kan de werknemer zelf informatie verstrekken over mogelijke oplossingen?
6.  Eenmaal er oplossingen gevonden zijn, worden deze dan op geregelde tijd geëvalueerd op hun effectiviteit? Kan er voorbereidend overleg zijn om te bepalen welke oplossingen mogelijk zijn?

Moeilijkheden bij  face-to-face gesprekken:

•    Maak aantekeningen op papier
•    Gebruik een computer om te communiceren
•    Stuur een e-mail of tekstberichten (GSM)
•    Huur een gekwalificeerde tolk (gebarentaal of schrijftolk)
•    Spreek luider of maak gebruik van een geluidsversterker
•    Leer zelf eenvoudige gebarentaal en moedig collega’s aan om dit ook te leren en te gebruiken
•    Maak gebruik van spiegels zodat mensen met een gehoorverlies weten of er iemand binnenkomt als zij zelf met de rug naar de andere kant staan (bijvoorbeeld in een winkel)
•    Maak gebruik van spiegels voor de veiligheid (bijvoorbeeld in een magazijn)
•    Vraag hoe de persoon met een gehoorverlies wil worden aangesproken (een tik op de schouder, een wuif met de hand, luid aangesproken worden,…)

Communicatiemoeilijkheden in groep, op vergaderingen, op cursus:

•    Werk in een kleine groep
•    Maak gebruik van een ronde tafel om het liplezen te vergemakkelijken
•    Werk in een rustige kamer, vrij van externe ruis zoals kantoorapparatuur, mensen die binnenvallen,…
•    Indien nodig, zorg voor geluidswerende panelen in de kamer
•    Zorg voor goede verlichting om het liplezen te bevorderen
•    Laat slechts één persoon per keer aan het woord in de vergadering
•    Hou je handen of documenten niet voor je mond wanneer je spreekt
•    Hou oogcontact wanneer je spreekt
•    Geef op voorhand schriftelijk materiaal, zoals de agenda van de vergadering, te bespreken documenten,…..
•    Laat hulpmiddelen zoals FM-apparatuur of ringleiding toe
•    Sta het gebruik van een gekwalificeerde gebarentaal of orale tolk toe

Moeilijkheden bij het telefoneren:

•    Zorg voor telefoonversterking
•    Zorg voor speciale ruisonderdrukkende hoofdtelefoons
•    Zorg voor, indien nodig, een verbindingskabel met het cochleair implantaat
•    Zorg voor een videotelefoon om het liplezen te vergemakkelijken
•    Zorg voor een tolk om gesprekken te vertalen
•    Maak gebruik van een fax of e-mails

Moeilijkheden bij het communiceren op de werkvloer:

•    Zorg voor een mobiele telefoon met tekstberichten
•    Moedig collega’s aan om via eenvoudige gebaren te communiceren op de werkvloer

Werken met voertuigen en machines:

•    Zorg voor veiligheidslijnen op de vloer waar werknemers mogen lopen en voertuigen niet mogen rijden
•    Zorg voor stipte regels rond veiligheid
•    Maak gebruik van knipperlichten om werknemers te waarschuwen dat een voertuig op komst is
•    Installeer spiegels op strategische locaties (bijvoorbeeld blinde hoeken) op de werkvloer
•    Zorg voor een helm of een vest met een unieke kleur zodat de andere werknemers weten dat die persoon hardhorend of doof is
•    Gebruik een vibrerende pager om een boodschap door te geven, als er bijvoorbeeld een heftruck komt aangereden
•    Zorg voor voldoende spiegels aan het voertuig zodat de bestuurder van het voertuig een zeer goed zicht heeft van wat er rond hem of haar gebeurt.

Moeilijkheden om te reageren op geluiden in de omgeving:

•    Zorg voor een visuele of vibrerende alarmapparaat om te kunnen reageren op bijvoorbeeld brandalarm, een voertuig dat gaat aankomen, een timer, het geluid van een defect machine,….
•    Pas machines aan door het toevoegen van lichtsignalen voor de geluidsbron
•    Zorg voor een web-based tekstsignaleringssysteem
•    Laat toe dat de werknemer zijn of haar gehoorsassistentiehond mee naar de werkplek neemt

5. Bijzondere tewerkstellingsondersteunende maatregelen VDAB: BTOM

Gehoorverlies kan het functioneren van een persoon ernstig beperken. Mensen met een gehoorverlies die aanzienlijk beperkt zijn in het algemeen dagelijks leven zullen ook problemen op de werkvloer hebben. In Vlaanderen spreekt men over een arbeidshandicap als men minimum een gemiddeld of bilateraal gehoorverlies op 40 dB of meer heeft. Onder deze grens kunnen mensen wel hinder ondervinden, maar spreekt men niet van een handicap.

Heel wat personen met gehoorverlies hebben een indicatie van arbeidshandicap. Hierdoor hebben mensen met een leerstoornis recht op ondersteuning van GTB en hebben ze recht op een opleiding bij een GOB.

Werknemers met gehoorverlies kunnen onder bepaalde voorwaarden een aanpassing arbeidsomgeving (aanpassing arbeidspost, aangepast arbeidsgereedschap, aangepaste arbeidskledij) verkrijgen van de VDAB:

•    Als leerling in onderwijs hulpmiddelen en/of aanpassingen verkregen door het Departement Onderwijs of de school
•    Door gehoorverlies minimum 4 punten integratietegemoetkoming
•    Hulpmiddelen en/of aanpassingen verkregen ter vervanging of aanvulling gehoor door VAPH
•    Verlies 90db of meer aan het beste oor, getest door tonale audiometrie gediagnosticeerd door een neus-, keel- en oorarts (code: H900)
•    70% of minder spraakverstaanbaarheid, getest door spraakaudiometrie, gediagnosticeerd door een neus-, keel- en oorarts (code: H903)
•    Gemiddeld verlies van minimum 40 db, gediagnosticeerd door een neus-, keel- en oorarts (codes: H905, H906 en H908)
•    Doofblind gediagnosticeerd door een neus-, keel- en oorarts (code: H9131)

Werknemers met gehoorverlies kunnen onder bepaalde voorwaarden een  beroep doen op tolkondersteuning. Er moet sowieso een behandeling  geweest zijn, die afgelopen is:

•    Verlies 70db of meer aan het beste oor, getest door tonale audiometrie, gediagnosticeerd door een neus-, keel-, oorarts (code: H901)
•    70% of minder spraakverstaanbaarheid, getest door spraakaudiometrie, gediagnosticeerd door een neus-, keel-, oorarts(code: H903)
•    Gemiddeld verlies heeft minimum 70db (code: H906)

Werknemers met gehoorverlies kunnen onder bepaalde voorwaarden een  beroep doen op de VOP:

•    Verlies op 90db of meer aan het beste oor, getest door tonale audiometrie (code: H900)
•    70% of minder spraakverstaanbaarheid, getest door spraakaudiometrie, gediagnosticeerd door een neus-, keel-, oorarts(code: H903)
•    Gemiddeld verlies heeft minimum 55db (codes: H905, H906)
•    Door gehoorverlies minimum 4 punten integratietegemoetkoming

Werknemers met gehoorverlies kunnen onder bepaalde voorwaarden een  beroep doen op de verhoogde VOP vanaf de aanvraag na evaluatie op de werkplek door de VDAB van het samenspel tussen beperkingen en taak indien ze door gehoorverlies 9 punten of meer scoren voor de integratietegemoetkoming

Werknemers met gehoorverlies kunnen onder bepaalde voorwaarden in aanmerking komen voor een beschutte werkplaats:

•    Werknemers die doof en blind zijn (H9131)
•    Door gehoorverlies minimum 9 punten integratietegemoetkoming

Wat is het verschil tussen tonale en spraakaudiometrie?

Een tonale audiometrie wil nagaan welk de stilste toon is die men nog nét kan horen (en dit op verschillende toonhoogtes). Na het opzetten van de koptelefoon of het plaatsen van een beentriller (blokje) achter het oor, worden er verschillende tonen aangeboden. Iedere keer als men een toon hoort, mag men de hand opsteken of op een knop drukken. Soms zal men ook ruis horen. Hierdoor kan de onderzoeker zeker zijn dat het juiste oor getest wordt.

Met spraakaudiometrie wil men nagaan hoe goed men woorden kan verstaan. Na het opzetten van een koptelefoon, worden er woorden aangeboden, die steeds stiller worden. Men mag de woorden, of enkele klanken indien men niet het hele woord heeft verstaan, gewoon herhalen. Ook hier kan men weer ruis (aan het niet-testoor) horen.

6. Situaties en oplossingen

Een verpleegkundige met gehoorverlies werkte de nachtdienst en moest overleggen met de artsen. Ze hoorde nauwelijks wat de artsen vertelden aan de telefoon. Zij vroeg om overdag te werken. Er zijn dan andere verpleegkundigen die konden praten met de artsen. Dagwerk was niet mogelijk. Het ziekenhuis kocht een telefoonversterker waardoor de communicatieproblemen waren opgelost.

Een truckchauffeur met een progressief gehoorverlies had problemen met te communiceren met zijn collega’s. De gebruikelijke methode van communicatie was via een radio. Het bedrijf schakelde over op mobiele telefoons zodat de chauffeur met gehoorverlies tekstberichten naar zijn collega’s kon sturen en omgekeerd.

Een ambtenaar die doof was kon niet communiceren met collega’s. De werkgever kocht videoapparatuur aan. Hierdoor kon de werknemer met gehoorverlies liplezen. Dit in combinatie met live tekstberichten via de computer maakten communicatie mogelijk.

Een werknemer met gehoorverlies had problemen om te reageren wanneer ze werd opgeroepen. Enkele nachten per week moest zij beschikbaar zijn wanneer ze werd opgeroepen. Dit was heel moeilijk omdat zij ’s nachts haar hoorapparaten uitdoet en zo de telefoon niet kon horen. De werkgever kocht een trilwekker waardoor de werknemer toch ’s nachts gewekt kon worden.

Een werknemer met gehoorverlies door tinitus (Alle klachten waarbij mensen aangeven dat zij fluiten, zoemen, gesis, brommen of een ander geluid ‘horen’, zonder dat dit daadwerkelijk buiten het hoofd aanwezig is), kon niet lang geconcentreerd werken in dezelfde ruimte als haar collega’s. Dit door het vele achtergrondlawaai. De werkgever gaf haar een aparte werkruimte waar zij alleen kon werken.

Een bedrijf wil een magazijnier met ernstig gehoorverlies in dienst nemen. De werkgever was bezorgd om de veiligheid. Er werd een onderzoek gedaan naar mogelijke oplossingen. Volgende voorstellen kwamen hier uit: het plaatsen van spiegels om heftrucks te zien aankomen, het markeren van veilige zones op de grond waar enkel voetgangers mogen komen, het monteren van stroboscopen op de productiemachines om geluidssignalen te vervangen, het dragen van een fluovest door de werknemer met een handicap, een vibrerende semafoon voor de werknemer,…..

Een laborant die doof was kon de timer niet horen die nodig was voor verschillende onderzoeken. De geluidstimer werd vervangen door een lichtsignaal.

Een lid van het “Gebruikersoverleg Handicap en Arbeid” heeft ernstig gehoorverlies. Dit gebruikersoverleg vergadert veel. Op elke vergadering zijn er één of meerdere tolken. Tijdens het vergaderen wordt ervoor gezorgd dat de tolk goed zichtbaar recht tegenover de persoon met gehoorverlies zit zodat zij de gebaren kan begrijpen. Er wordt ook voor voldoende licht gezorgd en er is slechts één spreker aan het woord als er iets gezegd wordt. Er wordt ook luid, duidelijk en op een rustig tempo gesproken zodat de gebarentolk alles goed kan vertalen.

LINKS

BRONNEN

Job Accommodation Network, http://www.jan.wvu.edu

http://www.werkenmeteenbeperking.nl/download_werkgevers.php – Brochure Slechthorend

Van Vaerenberghstraat 6  2600 Antwerpen-Berchem
tel.: 03-609 54 49 Fax: 03-609 54 41
info@handicapenarbeid.be

Eén reactie to “Gehoorverlies”

  1. Chiquero Antonio februari 18, 2015 bij 9:48 am #

    Beste,
    Ik heb meer dan 90% gehoor verlies en de andere oor volledige doofheid, ik draag een BAHA kostprijs 4900€, daarom had ik tegenmoetkoming aangevraagd, helaas de overheids dokter die dit moest goedkeuren, keurt mijn aanvraag volledig af.
    Ik begrijp het niet als ik andere hoor, die hebben wel een tegen moetkoming.
    Mag ik van U meer uileg verwachten.
    dank bij voorbaat.
    Chiquero Antonio

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: