Epilepsie

Epilepsie

INHOUD

1 Inleiding

2 Wat is epilepsie?

21 Wat zijn de symptomen?

22 Wat zijn de oorzaken?

23 Wat zijn de gevolgen?

24 Hoe epilepsie behandelen?

3 Verschillende vormen van epilepsie

31 Gegeneraliseerde aanvallen

32  Partiële aanvallen

4 Epilepsie en werk

5 Tips en aanbevelingen

51 Bij absences of bij partiële aanvallen

52 Bij een grote aanval

53 Wat je zeker niet doet…

54 Wanneer laat je best een dokter komen?

55 Uitlokkende elementen vermijden

Epilepsie komt voor bij één op de 150 personen, dus zijn er in België 60000 personen met epilepsie. Zij begint vaak in de kindertijd, maar kan op gelijk welke leeftijd beginnen. Er zijn meerdere vormen van epilepsie. Het is belangrijk om de situaties te individualiseren. De meeste mensen met epilepsie hebben een zo goed als normaal leven en werken net als iedereen.

In het verleden deed men mysterieus over epilepsie, terwijl dit nergens voor nodig is. Onwetendheid en misvattingen veroorzaakten angst en vooroordelen. Vandaag is epilepsie beter gekend, zeker in de medische wereld, maar ze roept bij het brede publiek nog vaak angst op.

In dit dossier krijg je uitleg over de mogelijkheden en beperkingen van een werknemer die epilepsie heeft. Wat is epilepsie en wat zijn de invloeden ervan op het functioneren van een werknemer? Zowel de invloed op het uitvoeren van werkzaamheden als de invloed op het werkmilieu worden onder de loep genomen.

Verder krijg je een heleboel tips en aanbevelingen die u kunt meegeven aan werkgevers om het functioneren van een werknemer met epilepsie te optimaliseren.

2 Wat is epilepsie?

Epilepsie is het kortstondig disfunctioneren van de elektrische activiteit van de zenuwcellen in de hersenen. Op het moment van een aanval functioneren de hersenen niet zoals ze moeten functioneren. Een aanval veroorzaakt geen schade aan de hersenen.

21  Wat zijn de symptomen?

De diagnose wordt meestal door een neuroloog gesteld. Die baseert zich op de medische voorgeschiedenis en op een EEG of elektro-encefalogram.

De volgende symptomen kunnen wel wijzen op een vorm van epilepsie:

•    Black-outs

•    Tijdelijk verward geheugen

•    Tijdelijke periode van voor zich uitstaren en niet reageren op vragen of instructies

•    Regelmatig struikelen of vallen zonder aanleiding

•    Knipperen met de ogen of kauwbewegingen maken

•    Een aanval, al dan niet gepaard met koorts

•    Opeenstapeling van hevige, schokkende bewegingen

22 Wat zijn de oorzaken?

Epilepsie kan verschillende oorzaken hebben en het is niet altijd mogelijk om ze vast te stellen. Bij 60 % van de patiënten is het niet mogelijk een oorzaak aan te duiden. In de andere gevallen ligt meestal een storing in andere lichaamsfuncties aan de basis.

•    Gebrek aan vitamine B

•    Erfelijke stofwisselingsziekte

•    Alcoholvergiftiging en drugsintoxicatie (amfetaminen, corticosteroïden)

•    Sterk verlaagde suikerspiegel in het bloed

•    Hoge koorts door infecties

•    Gebrek aan zuurstof in het bloed

•    Sterk verminderde lever- of nierfunctie

•    Schade aan de hersenen bij pasgeborenen

•    Hersenletsel bij volwassenen (beroerte, hoofdletsel, herseninfecties,..)

•    Hersentumoren

Sommige factoren dragen bij tot het uitlokken van een aanval:

•    langdurige blootstelling aan stress
•    angst
•    fel lawaai
•    vermoeidheid

Slecht een minderheid van de epileptici lijdt aan een epilepsie veroorzaakt door gevoeligheid aan licht: een aanval wordt veroorzaakt door een plotse lichtstimulatie (televisie, slecht afgesteld computerscherm).

De meeste mensen hebben een vertekend beeld en denken dat bijna alle epileptici overgevoelig zijn voor flikkerende beelden.

23 Wat zijn de gevolgen?

Het aantal aanvallen verschilt van persoon tot persoon. 7 patiënten op 10 kunnen jaren gespaard blijven van een aanval.
Duren de aanvallen minstens 30 minuten lang of volgen ze elkaar snel op zonder dat de patiënt weer bij bewustzijn komt, dan is er sprake van ‘status epilepticus’. Dit kan zowel bij kinderen als volwassenen voorkomen. Tijdige medicatie is dan noodzakelijk. Zoniet kan er hersenbeschadiging optreden.

24 Hoe epilepsie behandelen?

Geneesmiddelen boeken tegenwoordig goede resultaten. 35 % van de patiënten kan na verloop van tijd zelfs met de behandeling stoppen. Voor sommige patiënten is een hersenoperatie de enige oplossing. In bepaalde gevallen kan een aangepast dieet resultaten opleveren.
In 70 tot 80 percent van de gevallen, worden aanvallen van epilepsie onder controle gehouden door medicatie. In sommige gevallen, en dit meestal na een periode van twee tot vijf jaar, de neuroloog kan voorstellen op de medicatie progressief af te bouwen. Twee derde hebben geen aanval meer na stopzetting van de medicatie.

3 Verschillende vormen van epilepsie

Men onderscheidt verschillende types van aanvallen volgens de zone in de hersenen waar de aanvallen  zich ontwikkelen.

31 Gegeneraliseerde aanvallen

Bij gegeneraliseerde aanvallen doet de stoornis zich plotseling in de hele hersenen voor.
Grote aanvallen zijn de meeste gekende soort aanvallen, ook de spectaculairste, maar niet de frequentste. Zo’n aanval gaat gepaard met een bruusk verlies van het bewustzijn. De persoon valt, zijn lichaam verstijft en ontspant. Heel het lichaam wordt door elkaar geschud door ongecontroleerde schokkende bewegingen. Ze wordt vaak gevolgd door een diepe slaap.

Absences komen het meest voor. De persoon heeft een kortstondig verlies van bewustzijn, tijdens dewelke hij afwezig is. Vaak is het enige zichtbare teken van een absence een dromerige blik, soms vergezeld van het knipperen van de ogen. Bij absences valt men zelden.

32  Partiële aanvallen

Bij partiële aanvallen begint de aanval in een bepaald gedeelte van de hersenen. Bij eenvoudige partiële aanvallen heeft alleen een deel van de hersenen een abnormale activiteit, bijvoorbeeld het deel van de hersenen dat de bewegingen van  de handen, armen of benen controleert. De persoon blijft bij bewustzijn.

Bij complexe partiële aanvallen zijn verschillende delen van de hersenen getroffen. Het bewustzijn is in min of meerdere mate verstoord.
De uiterlijke kenmerken kunnen zeer gevarieerd zijn:

• verwarring

• automatische lichaamsbewegingen zoals smakken, slikken, aan de kledij friemelen, doelloos rondwandelen.

4 Epilepsie & werk

•    Een beroep of job kiezen hangt af van de persoon zijn competenties, zijn kwalificaties, zijn interesses, zijn motivatie en arbeidsmarkt. De invloed van epilepsie hangt af van het type, de frequentie van de aanvallen en het soort syndroom: sommige personen hebben alleen ’s nachts aanvallen.

•    Bij personen die epilepsie hebben op basis van lichtgevoeligheid kan de lichtstimulatie van een televisiescherm of een slecht afgestemd computerscherm, stroboscopisch effecten of verschillende lichtschitteringen (neonlicht, met een frequentie van  15 tot 30 lichtflitsen per seconde een aanval uitlokken. De lichtgevoeligheid vermindert wel met de leeftijd.

Preventieve maatregelen kunnen nuttig zijn:

•    een blauwe bril dragen

•    een filter installeren op het scherm

•    zich installeren op voldoende afstand van elk scherm of stimulerende lichtbron

•    belangrijke lichtcontrasten vermijden en een lichtbron dicht bij het scherm zetten.

Zelfs voor de werknemers die lichtgevoelig zijn is het mogelijk om te werken aan een computer als het scherm goed is afgesteld en het  niet gaat om bewegende beelden of felle kleurcontrasten (bepaalde videospellen of reclamespots).

De mogelijkheid om continue te kunnen werken aan een computer hangt af van persoon tot persoon. Het kan ook een bron zijn van vermoeidheid. Als de aanvallen niet onder controle zijn, zijn bepaalde beroepen verboden omwille van het gevaar die ze kunnen veroorzaken voor zichzelf en anderen:

•    werken in de hoogte, werken aan elektrische circuits of werken in de nabijheid van water
•    besturen van een voertuig (moet genuanceerd worden, zie infra)

Daarnaast kunnen epileptici bepaalde beroepen niet uitoefenen wegens wettelijke bepalingen: piloot, brandweerman, zeeman/zeevrouw, militair en postman. Verder zijn er ook beroepen die zich in de schemerzone bevinden zoals de bediening van gevaarlijke machines, veiligheidsposten, werken met kinderen,…

Als een werknemer die een rijbewijs bezit, een aanval krijgt, is het die werknemer verboden nog langer te rijden. Bovendien moet het rijbewijs ingeleverd worden. Na een bepaalde periode zonder aanvallen kan het rijbewijs terug aangevraagd worden mits het voorleggen van een medisch attest. Dezelfde normen gelden voor wie het rijbewijs voor het eerst aanvraagt. Voor vrachtwagens, autocars en bezoldigd personenvervoer gelden strengere normen.

Het is van belang dat werkgever en werknemer zich informeren over de wettelijke normen en bij iedere verandering de verzekering op de hoogte te brengen.

Het is belangrijk te weten dat de toekomstige werkgever zich tijdens een sollicitatiegesprek zal informeren over de vaardigheden, de diploma’s, de professionele ervaringen. Het is belangrijk om een open communicatie te voeren. De werknemer is echter niet verplicht om over zijn gezondheidstoestand te praten zolang dat dit geen gevaar/hinder oplevert voor het betrekken van de job. Of dit gevaar oplevert of niet is iets wat de bedrijfsarts uitmaakt. De bedrijfsarts is door beroepsgeheim gebonden en mag geen medische informatie doorspelen aan de werkgever. Hij mag alleen de geschiktheid/ongeschiktheid meedelen en of dat er beperkingen/aanpassingen nodig zijn.

Werkgevers die in kader van een diversiteitsbeleid op zoek gaan naar iemand met een arbeidshandicap, zouden volgens ons toch enkele vragen mogen stellen om optimaal in te schatten wat de mogelijkheden en beperkingen zijn van de betrokkene.

Voor sommige beroepen heeft de werknemer een rijbewijs nodig. Van toepassing is Bijlage 6 minimum normen en attesten inzake de lichamelijke en geestelijke geschiktheid voor het besturen van een motorvoertuig bij het koninklijk besluit van 23 maart 1998 betreffende het rijbewijs.
Er wordt een onderscheid gemaakt in twee groepen naargelang het soort rijbewijs dat wordt aangevraagd. De vereisten zijn voor groep 2 strenger. Onder groep 2 vallen vrachtwagenchauffeurs. In principe is een werknemer met epilepsie niet rijgeschikt. Hierop bestaan heel wat uitzonderingen, het is dus van belang dat er gekeken wordt naar de specifieke situatie van de betrokken werknemer.
Een epilepticus kan dus onder bepaalde voorwaarden een rijbewijs krijgen!

Tijdens periodes van aanvallen, bij het instellen of wijzigen van een behandeling mag de patiënt absoluut geen wagen besturen. Wanneer de ziekte gestabiliseerd is en de patiënt zich bewust is van de effecten van zijn behandeling en men zeker is dat aan de voorwaarden van het K.B. betreffende het rijbewijs is voldaan, mag de patiënt rijden, maar moet hij waakzaam blijven om zo zijn rijgedrag te optimaliseren.

De verlenging van de geldigheidsduur van de rijgeschiktheid gebeurt op voorwaarde dat de kandidaat onder regelmatig geneeskundig toezicht staat, hij geen nieuwe aanvallen meer heeft gehad, een uitgebreid neurologisch onderzoek tot een stabilisatie van de toestand laat besluiten en de aanvrager voldoende inzicht heeft in zijn aandoening en blijk geeft van een strikte therapietrouw.
Kandidaten voor rijbewijs groep 1 ondertekenen zelf een verklaring dat zij, bij hun weten, niet lijden aan een aandoening vermeld in bijlage 6. Als de kandidaat denkt niet te voldoen, dient een onderzoek te gebeuren bij een vrij gekozen geneesheer, die de kandidaat doorstuurt naar de geschikte specialist.

Kandidaten voor rijbewijs groep 2 en ook mensen die personen vervoeren beroepshalve (commercial and professional driving) dienen een onderzoek te ondergaan door een geneesheer van een medisch centrum van de Sociaal-Medische Rijksdienst.
In punt 5 vind je een bijlage met de onderverdeling tussen groep 1 en 2 en de toepasselijke wettelijke normen.

5 Tips en aanbevelingen

Het is uiterst zeldzaam dat iemand met epilepsie op de werkvloer een aanval doet, toch willen we wat tips meegeven rond ‘Wat te doen bij een crisis?’ In de eerste plaats kalmte bewaren: er is geen middel om het verloop van een aanval  te doen stoppen: men kan dus enkel de aanval op zijn beloop laten.

51 Bij absences of bij partiële aanvallen

Geen enkele maatregel moet genomen worden. Indien noodzakelijk het verwijderen van bronnen van gevaar. Een geruststellend woordje kan nuttig zijn. Ga in gedachten na wat de instructies zijn en zorg ervoor dat de persoon zich kan concentreren!

52 Bij een grote aanval

•    vermijden dat de persoon zich verwondt, een ruimte vrijmaken rond de persoon, harde en scherpe voorwerpen verleggen zodanig dat de persoon zich niet kwetst

•    het hoofd beschermen (met een kussen of opgerolde jas)

•    als de persoon een bril draagt, zachtjes wegtrekken

•    kleding openen rond de hals zodanig dat ademhalingswegen worden vrijgemaakt

•    indien mogelijk de persoon op zijn zij draaien om de ademhaling te vergemakkelijken

•    bij de persoon blijven totdat hij weer bij bewustzijn komt

•    de persoon geruststellen tijdens de periode van verwarring die veroorzaakt wordt door het verlies van bewustzijn. Sommige personen voelen zich slechts enkele minuten duizelig, terwijl anderen meer tijd nodig hebben om te recupereren en tijd nodig hebben om te rusten of even te slapen. Sommigen hebben ook zware hoofdpijn na een aanval.

53 Wat je zeker niet doet…

•    de persoon verplaatsen tijdens een aanval, behalve indien hij in gevaar is (op een weg, op een trap, aan water, dicht bij een vuur of machine, …)

•    zijn bewegingen belemmeren

•    proberen opheffen

•    een voorwerp tussen de tanden duwen

•    drinken geven

•    Drukte rond de persoon tijdens de periode van verwarring die voorkomt bij verlies van bewustzijn

54 Wanneer laat je best een dokter komen?

•    de aanval langer duurt dan gewoonlijk bij de betrokken werknemer

•    de aanvallen  mekaar opvolgen met volledig verlies van bewustzijn tussen de aanvallen

•    de persoon bonkt met zijn hoofd tegen de grond en vertoont geen tekenen van terug bij bewustzijn te komen binnen de tien minuten na het ophouden van de stuipen

•    er is een kwetsuur die niet verzorgd kan worden (een bloeding), of de persoon is zwaar gevallen en klaagt over pijn.

Veel mensen met epilepsie dragen een teken of hebben in hun portefeuille een roze kaart waar richtlijnen op staan hoe omstaanders best reageren op een aanval.

55 Uitlokkende elementen vermijden

De volgende omstandigheden kunnen een aanval uitlokken. Epilepsiepatiënten proberen ze dan ook best te vermijden:

•    Stress

•    Ongezonde voeding

•    Niet consequent innemen van medicatie

•    Flikkerende lichten (zoals stroboscooplampen)

•    Overslaan van maaltijden

•    Ziekte, koorts en allergieën

•    Slaapgebrek, uitputting

•    Emoties zoals woede, bezorgdheid en angst

•    Uitzonderlijke hitte en/of vochtigheid

•    Intoxicatie met alcohol of drugs

Bronnen

•    Vlaamse Liga tegen Epilepsie http://www.epilepsieliga.be/
•    Epilepsie http://www.pfizer.be/Dutch/What_we_do/Health_info/Epilepsie.htm
•    AWIPH (L’Agence Wallonne pour l’Intégration des Personnes Handicapées), Fiches “déficiences emploi” http://www.awiph.be/pdf/publications/defiences_emploi
•    Stichting Epilepsie Netwerk http://www.epilepsie.net
•    Nationaal Epilepsie http://www.epilepsie.nl

logo steunpunt hoge resolutie

4 Reacties to “Epilepsie”

  1. Helwig Dré juni 18, 2015 bij 2:03 pm #

    Goede uitleg tegenover een werkgever.
    Ik ben herhadelijk afgedankt nadat ik vermelde dat ik epilepsie had of tijdens solicitatie het vermelde werd ik al niet aan genomen.
    Het is voor veel mensen (werkgevers) nog een onbegrip dat eens uit de weg geruimd moet worden.
    iemand met epilepsie kan perfect funtioneren in de maatschappij waarin we nog heel lang mogen gaan werken alleen moet je daar ook de kans toe krijgen.

  2. Peter Van Boven juli 13, 2015 bij 11:25 am #

    Een goede uitleg over wat epilepsie inhoud en hoe het te vermijden.
    Enkel zeer pijtig voor patiënten waarbij het niet voledig onder controle te krijgen is( zoals bij mij) .
    Momenteel wordt ik sinds de nieuwe beslissing van Minister Magie De Block, om 10.000 invalieden van het ziekenfonds af te smijten gepest en uitgemaakt door de contolegeneesheer (naam zal ik niet noemen) maar staat genoteerd.
    Dat epilepsie geen ziekte is om rekening mee te houden om in het fabriek tussen de machines te werken en met de aouto te rijden ?????
    Hoe komt die man aan zijn doketersvergunning??
    Ik ben sinds 3 jaar bezig om een omscholing te MOGEN gaan volgen naar een bureau job. en eindelijk sinds 3 maanden mag ik.En sinds m’n laatste controle durven ze me (controle arts ) mij een lamzak te noemen.

    PVB uit Mol

  3. Minnaert Hilde december 5, 2017 bij 11:58 am #

    Onze zoon heeft epilepsie en is momenteel op zoek naar een job. Vanuit de trajectbegeleiding van de VDAB komt weinig of geen initiatief dus is hij zelf op zoek gegaan. Daar grijpt echter telkens naast de job owv zijn epilepsie. Is hij verplicht om bij een sollicitatiegesprek te zeggen dat hij epilepsie heeft en wat als hij een aanval zou krijgen en geen melding van zijn ziekte gemaakt heeft? Mag een werkgever een onder controle zijnde patiënt weigeren? Waar en hoe kan hij werk vinden??

    • Handicap, Chronische Ziekte en Arbeid december 5, 2017 bij 1:57 pm #

      Hallo mevrouw Minnaert, In een sollicitatiegesprek mag je niet liegen. Een werkgever mag echter ook niet vragen naar medische achtergrond van uw zoon. Uw zoon is wel verplicht om dit te melden aan de arbeidsarts, bij het gesprek dat hij zal hebben bij aanwerving (iedere nieuwe werknemer moet langsgaan bij de arbeidsarts). Nog een bijkomende vraag: bent u al langsgegaan bij GTB? Die kunnen meer tijd vrijmaken voor uw zoon. En doorverwijzen voor een IBO (individuele beroepsopleiding) die een goede overgang kan vormen naar een betaalde vaste baan. Als er nog vragen zijn stel ze maar.
      Groeten,

      Jos Wouters
      jos.wouters@handicapenarbeid.be

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: