Dystonie

Met dit document willen we een aanzet geven om de effectieve tewerkstelling van personen met dystonie te verhogen. Vergeet echter niet dat aanpassingen of afspraken steeds geval per geval moeten bekeken worden, rekening houdend met de individuele noden en beperkingen van elke werknemer.

INHOUD

1 Wat is een dystonie?

2 Welke soorten dystonieën zijn er?

3 Hoe wordt dystonie behandeld?

4 Mogelijke aanpassingen en oplossingen.

5 Bijzondere tewerkstellingsondersteunende maatregelen VDAB: BTOM

1. Wat is een dystonie?

Dystonie is letterlijk vertaald: een stoornis in de spanning van een spier (= tonus). De spierspanning is vaak te hoog, maar op andere momenten weer normaal. De dystonie wordt niet alleen gekenmerkt door onwillekeurige, wisselende spierspanningen, maar ook door een stoornis in  het normale samenwerken van de betreffende spieren. Daardoor ontstaan draaiende, wringende bewegingen en ook abnormale houdingen van een of meer lichaamsdelen. De dystone bewegingen kunnen in alle lichaamsdelen optreden, zowel in rust als tijdens een willekeurig uitgevoerde beweging.

Meestal valt een beginnende dystonie het eerst op bij het uitvoeren van een willekeurige beweging of het handhaven van een bepaalde houding. Een voorbeeld is de schrijfkramp, waarbij dystonie van de hand aanvankelijk alleen optreedt tijdens schrijven, maar na verloop van tijd vaak ook bij andere handelingen.
Elk deel van het lichaam kan worden beïnvloed met inbegrip van de armen, benen, nek, romp, oogleden, gezicht, of stembanden. De symptomen kunnen zich uiten zowel in de kindertijd als op latere leeftijd.

2 Welke soorten dystonieën zijn er?

Er zijn verschillende soorten dystonieën, ze hebben niet allemaal even ingrijpende invloeden op het functioneren van een persoon. Enkele voorbeelden:

•    Torticollis spasmodica is een vorm van dystonie van hals- en nekspieren. Dit wil zeggen dat de spierspanning in bepaalde nekspieren niet goed is. Dit doet deze nekspieren onwillekeurig samentrekken, waardoor er een abnormale stand en/of abnormale bewegingen van het hoofd ontstaan …

•    Blefarospasme betekent letterlijk ‘ooglid-samentrekking’; het wordt gekarakteriseerd door het herhaaldelijk en onwillekeurig dichtknijpen van de oogleden ten gevolge van de samentrekkingen (spasmen) van de ooglidspieren. Het dichtknijpen van de oogleden kan kort of lang duren, de hevigheid is van persoon tot persoon verschillend.

•    De schrijfkramp in de meest zuivere vorm bemerkt de persoon een verkramping van de vingers, handspieren en/of onderarmspieren tijdens het schrijven, soms reeds bij het oppakken van een pen of potlood. Bij sommige personen verkrampen alleen de vingers die pen of potlood moeten vasthouden. Dit is vaak pijnlijk.

3 Hoe wordt dystonie behandeld?

Er is geen remedie voor dystonie, maar er zijn verschillende behandelingen mogelijk. Dit kan gaan van chirurgische ingrepen tot behandelingen met bvb. botox. Ook fysiotherapie kan hulp bieden. Omdat spasmen vooral toenemen tijdens periodes van stress, emotionaliteit of vermoeidheid is er vaak een daling van de spasmen tijdens perioden van rust of slaap. Veel personen met dystonie gebruiken specifieke technieken zoals bvb druk op de lichaamsdelen om de spasmen beter onder controle te krijgen.

4 Mogelijke aanpassingen & oplossingen.

Mensen met dystonie kunnen sommige van de beperkingen hieronder besproken ervaren, maar zelden komen ze allemaal voor. Ook de mate waarin een beperking voorkomt verschilt van individu tot individu. Wees ervan bewust dat heel wat mensen met dystonie geen of slechts minimale aanpassingen nodig zullen hebben om hun werk goed uit te voeren. De aangehaalde aanpassingen zijn ook slechts een greep uit de mogelijkheden. Tal van andere oplossingen zijn zeker mogelijk.

Checklist:

 1 Welke beperkingen ervaart de werknemer zelf?

2 Welke invloed hebben deze beperkingen op de prestaties van de werknemer?

3 Welke specifieke taken binnen de functie zijn als gevolg van deze beperkingen moeilijk?

4 Welke oplossingen zijn beschikbaar om deze problemen te verminderen of weg te werken? Zijn alle mogelijke pistes onderzocht om oplossingen te vinden?

5 Kan de werknemer zelf informatie verstrekken over mogelijke oplossingen?

6 Eenmaal er oplossingen gevonden zijn, worden deze dan op geregelde tijd geëvalueerd op hun effectiviteit? Kan er voorbereidend overleg zijn om te bepalen welke oplossingen mogelijk zijn?

Algemene aanpassingen:

•    Een gemakkelijk bereikbare werkplek
•    Parkeermogelijkheden dicht bij de werkplek (bvb. een voorbehouden parkeerplaats dicht bij de ingang op de bedrijfsparking)
•    Een drempelvrije ingang
•    De aanwezigheid van automatische deuropeners
•    Een toegankelijk toilet
•    Intern in het bedrijf zo weinig mogelijk drempels of op zijn minst een aangepast ‘route’ binnen het bedrijf zodat betrokken werknemers de verplaatsingen nodig voor z’n job optimaal kan doen
•    Materialen en basisuitrusting voor het uitvoeren van de job moeten binnen handbereik zijn
•    Voorzie info of opleiding voor collega’s en direct leidinggevenden
•    Optimaal gebruik van allerhande kleine werkgerelateerde hulpmiddelen. Er bestaan heel veel technische aanpassingen voor bvb  pc, telefoon, …

Hulpmiddelen voor personen met een motorische beperking:

Via http://www.vlibank.be krijgt u zicht op het grote aanbod aan hulpmiddelen voor personen met een motorische beperking

•    Lezen: zowel hulpmiddelen voor het waarnemen van lectuur als voor het hanteren van lectuur. We denken hier aan bladomslaghulp of apparaat, een digitaal luisterboek, boek- en papiersteunen.
•    Schrijven: voor het zelf schrijven bestaan er armsteunen, bladhouders, speciale pennen of penhouders
•    Telefoneren: zowel voor Gsm’s als vaste toestellen (vergroot toetsenbord, handenvrij telefoneren, …) bestaan er oplossingen naast de mogelijkheid om te telefoneren via pc
•    Tekenen: er bestaat aangepast tekenmateriaal, van borstels over tekentafels tot meetlat/lineaal en potloodslijpers.
•    Klasseren van documenten: het gebruik van aangepaste dossierkasten, draaimolens of een glijrail voor het verplaatsen van documenten kan heel wat problemen vermijden.
•    Ook voor kleinere handelingen zoals knippen, nieten of omslagen openen bestaan er hulpmiddelen.

Computer gebruiken:

Zowel om het toetsenbord te bedienen als om een muis te bedienen bestaan er speciale hulpmiddelen. In bijzondere gevallen kunnen ooggestuurde computers een oplossing bieden. Het aanbod aan technische hulpmiddelen voor pc gebruik is groot.

•    Eenvoudige aanpassingen voor bediening computer: toetsenafdekplaat, typhulp, toetsenbordstickers, hoes of waterdicht toetsenbord, compact toetsenbord, eenhandig toetsenbord, muispad, muis met aansluiting voor externe schakelaars, grote trackball, …
(een waterdicht toetsenbord)

•    Toetsenbordalternatief: toetsenbord met grote toetsen,
verkleind toetsenbord (< 12 mm), programmeerbaar toetsenbord, software voor toetsenbord- en muisfuncties op het scherm
•    Muisalternatief: aangepaste trackball, joystick interface voor bediening via omgevingsbediening of via schakelaars

•    Aanvulling bij computerbediening: schakelaars, statieven, houders en bevestigingssystemen, software voor muisfuncties op scherm (kliksoftware), armondersteuning, spraakherkenning of woordvoorspellingssoftware, scanner en software voor werkblaadjes en formulieren

5  Bijzondere tewerkstellingsondersteunende maatregelen VDAB: BTOM

Het optimaal werkblaar maken van de werkplek voor iemand met dystonie brengt een kost met zich mee. Lees het dossier rond de BTOM’s, in bijzonder de mogelijkheden tot arbeidspostaanpassingen grondig door. De meerkost van veel van deze aanpassingen kunnen immers terugbetaald worden door de VDAB. Daarenboven komen mensen met een wat zwaardere vorm van dystonie ongetwijfeld ook in aanmerking voor de VOP. Hierdoor kan de loonkost voor de werkgever behoorlijk dalen (maximum tot 60% van de werkelijke loonkost).

logo steunpunt hoge resolutie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: